“You’re only given a little spark of madness. You must not lose it.”

Robin Williams

Hè verdomme, wakker worden met het nieuws dat Robin Williams is overleden, is op z’n zachts gezegd niet zoals ik mijn dag wil beginnen. Direct schieten er talloze films en comedy-optredens door mijn hoofd. De eerste keer dat hij diep indruk op mij maakte was in de film Good Will Hunting, als hij herhaaldelijk zegt: ,,it’s not your fault”, en de zo zorgvuldig opgetrokken muur van Will met zijn woorden en aanwezigheid naar beneden trekt. Waarom is deze scene zo blijven hangen? Omdat Sean Maguire, de psycholoog die Robin Williams speelde, ook een beetje aan mijn muur zat te duwen en trekken. Dat zegt natuurlijk iets over mij, maar ook hoe Robin in deze film zijn vaderlijke en professionele rol vertolkte. Zijn acteerwerk was veelzijdig en magnifiek.

Grappigste man ter wereld pleegt zelfmoord?

Robin Williams is in 1997 door Entertainment Weekly uitgeroepen tot ‘de grappigste man ter wereld’. Hoe is het mogelijk dat iemand met zoveel humor, zoveel talent en zoveel passie zelfmoord pleegt? Rust er een vloek op getalenteerde, creatieve, kunstzinnig mensen? Net zoals Heath Ledger en Philip Seymour Hoffman. Is het niet vreemd dat alle drie de acteur die zó geweldig zijn in wat ze deden ook last hadden van depressies?

De echte kunstenaar gaat (soms te) diep

Er is nog een overeenkomst tussen de acteurs die ik benoem en recentelijkuit het leven zijn gestapt. Ze zijn genadeloos goed in het acteren en lijken werkelijk in de huid van de personage te kruipen, waardoor ze geen rol spelen maar de persoon belichamen. We zien een grenzeloze overgave in wat ze doen en hoe ze het doen. Als aanschouwer is dit fantastisch, want je wordt meegetrokken in de diepte van hun kunst en bezieling. En als de film afgelopen is, keren we terug naar ons leven, al dan niet met een nawee van wat we zojuist hebben gezien. Maar hoe zou het voor hun zijn, als ze de set weer afstappen en de make-up van hun gezicht wordt gehaald? Kunnen ze dan zo weer terugschakelen naar zichzelf? Wat vraagt het van iemand om zo diep te gaan? En laat het ook sporen na, eist het z’n tol?

De schaduwzijde

Het leven bestaat uit ogenschijnlijke tegenstellingen, ofwel paradoxen. Bijvoorbeeld mannelijk en vrouwelijk, zwart en wit, hoog en laag, positief en negatief, leven en dood. Het één ontleent zijn bestaansrecht aan de ander.

Zo hebben wij ook een lichte-zijde en een schaduwzijde. Die lichte-zijde kennen we wel van elkaar. Vriendelijk, sociaal, liefdevol, positief etc.

In onze schaduwzijde zitten vaak de eigenschappen, de tegenstellingen van ons die we niet graag zien. Ze zijn donker, zwaar, destructief en als we dan toch oordelen, negatief. En toch is het een belangrijk onderdeel in ons, want ze vormen ons evenveel als die lichte zijde. En zonder die schaduwzijde, zou er vanuit het oogpunt van tegenstellingen ook geen lichte-zijde bestaan.

Het is de kunst om dat wat huist in onze schaduwzijde, te transfromeren tot iets wat constructief, creatief en verbindend is van aard.

In balans

Als we er vanuit gaan dat er een dynamische balans is in het leven, bestaat ook ons gevoel uit tegenstellingen. Zo neem ik als tegenstelling van liefde als voorbeeld de angst. Dus aan de andere kant van die enorme liefde voor het leven (en jezelf) ligt de angst voor het leven (en jezelf).

Hoe groter de ervaring van liefde, des te groter de mogelijke ervaring van angst en vice versa. Omdat beide vanuit dezelfde intensiviteit bestaan, maar aan de andere kant van de medaille. Nu is het de kunst, om je hiervan bewust te worden en deze te (h)erkennen in jezelf. En waar mogelijk een keuze te maken: in wat je wilt ervaren en wie je wilt zijn.

Kunstenaars weten vaak goed gebruik te maken van hun schaduwzijde. Ze gebruiken het als inspiratie- en creatiebron. Wanneer we muziek luisteren of kunst aanschouwen, raakt het vaak onze eigen schaduwzijde. Het is herkenbaar, voelbaar, ja zelfs dierbaar. Want het is ook een deel in onszelf, wat (heel voorzichtig) geraakt mag worden.

Gave en een vloek

Het is dus een gave en een vloek, om zo veel, groots en meeslepend te kunnen voelen, ervaren en uiten. Om zoveel leven uit de lichte-zijde en schaduwzijde te putten. Het  brengt je waanzinnige successen en verwondering. Maar als je je laat meeslepen, jezelf er volledige en voortdurend mee identificeert, kan de enorme lichtheid ook een enorme zwaarte worden. Een depressie.

Een ware kunstenaar en genie, zoals Robin Williams, heeft prachtig gebruik gemaakt van zijn schaduwzijde. Hij speelde ermee, flirte ermee en danste ermee. Hij oversteeg zijn demonen en bracht ons een breed scala aan kunst en vermaak. Tot het moment dat het hem overspoelde. Misschien wel onder invloed van drugs, of door de drank. Of misschien om dat het gewicht van het leven door de jaren heen te zwaar is geworden.

 It’s not your fault.

“Death is nature’s way of saying “Your table’s ready.”

Robin Williams

Bronvermelding: het idee om over Robin Williams' schaduwzijde te schrijven is ontstaan na een inspirerende mailwisseling met Margreet Rierink van de Coaching Academy International. Zoals enkele of velen wel weten volg ik al jaren opleidingen bij de CAI waar het er om gaat niet alleen je lichtezijde (zonzijde) te ontwikkelen, maar minstens zoveel je schaduwzijde en deze zonder angst en schaamte onder ogen te zien.